Bởi Đức Bênêđictô XVI được xem là một con người của truyền thống, nên thường chúng ta hay quên mất những khía cạnh đổi mới trong triều giáo hoàng của ngài. Ở chiều hướng ngược lại, cũng như thế, Đức Phanxicô được xem là một người không theo khuôn phép, nên thường chúng ta không thấy được sự tiếp nối của ngài theo các bậc tiền nhiệm.
Nhưng Năm Thánh Lòng thương xót, khởi xướng đặc nét của Đức Phanxicô, có lẽ là điều mà ngài muốn xây dựng từ ngày đầu trên ngai giáo hoàng, có một nhân vật nòng cốt bắt nguồn từ thời thánh Gioan Phaolô II.
Thật vậy, có một người nữ phía sau năm thánh mà Đức Giáo hoàng đã khởi xướng: Thánh Faustina Kowalska, nữ tu Ba Lan, người mở ra lòng sùng kính Lòng Chúa Thương xót trên toàn thế giới.
Thánh Faustina là nhà thần nghiệm đầu thế kỷ XX, thuộc dòng Nữ tử Đức Bà Thương xót. Xơ đã cho biết về một loạt thị kiến, được ghi lại trong nhật ký 700 trang của mình, trong đó, xơ nói rằng Chúa Giêsu bảo xơ hãy lan truyền lòng sùng kính với Lòng thương xót Chúa, theo câu khẩu hiệu, ‘Lạy Chúa Giêsu, con tín thác nơi Chúa.’
Lớn lên ở Krakow, chàng thanh niên Karol Wojtyla được lôi cuốn bởi thông điệp lòng thương xót nổi lên tại Ba Lan giữa hai cuộc thế chiến. Về sau, khi là giáo hoàng Gioan Phaolô II, ngài đã phong thánh và phong chân phước cho xơ Faustina, và cũng thiết lập lễ Lòng thương xót Chúa vào ngày chúa nhật đầu tiên sau Phục Sinh, một ý muốn của Chúa Giêsu nói với thánh Faustina.
Đúng thật là Đức Phanxicô không nói nhiều về thánh Faustina và mối liên giữa ngài với Năm Thánh Lòng thương xót, khiến cho nhiều người sợ là thánh nữ sẽ bị lãng quên trong năm thánh này.
Nhưng xem xét cho kỹ hơn, thì thấy rõ ràng dấu ấn của thánh nữ trong năm thánh Lòng thương xót. Tôi xin đưa ra 7 dấu chỉ về tác động của thánh Faustina trên Đức Phanxicô và suy tư của ngài về lòng thương xót.
- Tông sắc Giáo hoàng
Khi Đức Phanxicô ban hành tông sắc chính thức của giáo hoàng tuyên bố năm Thánh, với tựa đề Misericordiae Vultus, ngài đã chọn ngày ban hành là 11-4-2015, và không phải tình cờ khi hôm đó là ngày vọng trước lễ Lòng Thương xót Chúa, một sự liên kết rõ ràng với thánh Faustina.
Trong tông sắc, Đức Phanxicô viết ‘Tôi đặc biệt nghĩ về tông đồ lớn của lòng thương xót, thánh Faustina Kowalska.
Mong thánh nữ, người được gọi đi vào chiều sâu của lòng Chúa thương xót, chuyển cầu và gìn giữ chúng ta trong đời sống dễ thương và luôn đi theo lòng thương xót Thiên Chúa với một sự tín thác không chút dao động vào tình yêu của Ngài.’
- Câu nói dự tính
Nhìn lại, khá rõ ràng khi câu nói dự tính của Đức Phanxicô cho năm thánh lòng thương xót là trong bài phỏng vấn trên chuyến bay đầu tiên của ngài khi trở về từ Brazil vào năm 2013.
Dù câu hỏi là về việc cho người li dị rồi tái hôn được rước lễ, nhưng ngài đã trả lời rộng về tầm quan trọng của lòng thương xót. Ngài nói rằng ngài tin kỷ nguyên hiện thời là ‘kairos’ của lòng thương xót, dùng một từ trong Tân Ước tiếng Hi Lạp, nghĩ là một thời khắc dành riêng trong kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa.
Và ngài đã nhắc lại thánh Gioan Phaolô II và thánh Faustina.
‘Nhưng Đức Gioan Phaolô II đã có trực giác ban đầu về điều này, khi ngài bắt đầu với thánh Faustina Kowalska, Lòng thương xót Chúa … Ngài đã trực cảm rằng thời đại chúng ta cần lòng thương xót.’
- ‘Đại dương Lòng thương xót’
Trong bài giảng Tân niên, đánh dấu phát biểu công khai đầu tiên trong năm 2016, Đức Phanxicô lập luận rằng bên cạnh ‘dòng chảy đau khổ’ trong thế giới đương thời, còn có một ‘đại dương lòng thương xót’ thường không được nhận thấy.
Dù ngài không nhắc rõ về thánh Faustina, nhưng ‘Đại dương Lòng thương xót’ là một trong những câu nói đặc trưng của thánh nữ, xuất hiện 16 lần trong nhật ký của ngài.
Và xin đưa ra đây một ví dụ, nói về một thị kiến của thánh Faustina. Thánh nữ ghi lại Chúa Giêsu nói rằng, ‘Ta đã mặc khải cho con toàn bộ đại dương của lòng thương xót của Ta. Ta tìm kiếm và khao khát các lính hồn như con, nhưng lại ít người như thế.’
Một đoạn khác, thánh Faustina ghi lại rằng, ‘Trong Thánh lễ, tôi được cho biết về trái tim Chúa Giêsu, và về bản chất của lửa tình yêu mà Ngài đốt lên cho chúng ta … Ngài là một Đại dương Lòng thương xót.’
- Chuyến công du Ba Lan
Ít nhất về tầm mức số người và tầm vóc của sự kiện, thì nét nổi bật của năm thánh có vẻ không phải ở Roma. Nhưng là ở Krakow, vào cuối tháng 7, khi Đức Phanxicô đến đây dẫn đầu Đại hội Giới trẻ Thế giới.
Rõ ràng, di sản của thánh Gioan Phaolô II và thánh Faustina, sẽ là mở đầu và tâm điểm của toàn bộ chuyến đi này.
Để bảo đảm không ai bỏ qua điều này, Đức Phanxicô đã tuyên bố thánh Gioan Phaolô II và thánh Faustina là đồng bảo trợ cho Đại hội Giới trẻ Thế giới, và gọi cả hai vị là ‘tông đồ của lòng thương xót Chúa.’ Đây như là một lòng kính trọng mà Đức Phanxicô dành cho thánh Faustina và thánh giáo hoàng Gioan Phaolô, và có thể thấy ngài suy niệm về lòng sùng kính Lòng thương xót Chúa đến thế nào.
- ‘Misericordina’
Ngày 17-11-2013, Đức Phanxicô đã dùng buổi kinh Truyền tin ngày chúa nhật để làm một hành động có thể nói là quảng bá. Ngài đưa ra một đơn thuốc, và còn phát thuốc cho những người hiện diện trên quảng trường thánh Phêrô.
Chỉ có điều, ‘thuốc’ này không phải từ tiệm thuốc, dù cho có vẻ ngoài như vậy. Thay vào đó là một túi nhỏ, bên trong là một tràng hạt, một tấm ảnh Lòng Chúa Thương xót với khẩu hiệu, ‘Lạy Chúa Giêsu, con tín thác nơi Chúa.’ và một hướng dẫn. Người Ý gọi đây là misericordina, biến thể từ chữ lòng thương xót.
Đức Giáo hoàng đã nhắn nhủ mọi người, ‘Đây là thuốc cho linh hồn. Đừng quên uống thuốc, bởi sẽ tốt cho anh chị em, tốt cho tâm hồn, cho linh hồn và trọn đời sống anh chị em.’
- Các linh mục Roma
Tháng 3, 2014, Đức Phanxicô đã có buổi gặp các linh mục Roma tại sảnh tiếp kiến Phaolô VI, và ngài dành buổi đó nói về chủ đề lòng thương xót. Ngài nói nhiều về Đức Gioan Phaolô II và thánh Faustina.
‘Trong bài giảng lễ phong thánh, vào năm 2000, Đức Phanxicô đức Phanxicô nêu bật rằng thông điệp của Chúa Giêsu Kitô cho thánh Faustina, là vào thời điểm giữa hai cuộc thế chiến, và gắn chặt với lịch sử thế kỷ XX …
Thời nay, chúng ta quên mọi chuyện thời xưa rất nhanh, … Nhưng chúng ta không thể quên nội dung lớn, trực giác lớn và thiên tư đã được để lại cho dân Chúa. Và Lòng thương xót Chúa là một trong những sự này.’
Nhìn lại, đây có vẻ như là một ngụ ý rõ ràng rằng Đức Phanxicô hiểu rằng năm Toàn xá Lòng Thương xót là một mở rộng của ‘trực giác và thiên tư này.’
- Đức Phanxicô ở Cuba
Khi Đức Giáo hoàng Phanxicô đến Cuba hồi tháng 9 này, ngài đã chọn khẩu hiệu là ‘sứ giả lòng thương xót’ như một dự báo cho năm thánh.
Trong thánh lễ ở quảng trường Cách mạng Havana, ngày 20-9, các nhà bình luận lưu ý bên cạnh ảnh lớn của Che Guevara, ngày hôm đó có một tượng Chúa Giêsu lớn được dựng lên.
Nhưng có một chuyện ít được để ý hơn, nhưng là bản chất của hình ảnh ngày hôm đó. Một ảnh Lòng thương xót Chúa, với khẩu hiệu ‘Lạy Chúa Giêsu, con tin tưởng Chúa’ bằng tiếng Tây Ban Nha.
Một lòng thương xót cận thế hơn
Có thể nói, cách tiếp cận của Đức Phanxicô về lòng thương xót không đơn thuần là sao y từ thánh Faustina.
Với thánh nữ, là một lòng thương xót thiêng liêng hơn, tập trung vào sự cứu rỗi các linh hồn lạc lối và những người chịu đau khổ dưới gánh nặng tội lỗi. Còn lòng thương xót của Đức Phanxicô thì cận thế hơn, tập trung vào thể hiện trong các hành động cụ thể, chung vai sát cánh với người nghèo, người di dân và tị nạn, với các tù nhân, và các nạn nhân khác của ‘văn hóa thải loại.’
Đây là lý do vì sao có người cho rằng người phụ nữ phía sau năm thánh này là mẹ Teresa, và không phải ngẫu nhiên khi lễ phong thánh của mẹ sẽ diễn ra trong năm thánh này, có thể là tháng 9.
Nhưng, đây là về vấn đề nêu bật, chứ không phải mâu thuẫn. Đức Phanxicô chắc chắn nhận thức rằng, không nhất thiết người nghèo mới cần đến lòng thương xót, và cũng không phải thánh Faustina không biết về tin mừng xã hội bởi dòng của thánh nữ ở Ba Lan là tận hiến để giúp đỡ các phụ nữ đang gặp vấn đề, bao gồm các bà mẹ đơn thân và các cô gái điếm.
Chắc chắn rằng, Đức Phanxicô là một người mang tính biến đổi ở nhiều lĩnh vực. Nhưng với năm Toàn xá Lòng Thương xót, ngài không đổi mới hay thay chiều, ngài chỉ đang thêm một lực đẩy mới cho bánh xe mà thánh nữ Faustina và Đức Gioan Phaolô II đã lăn.
Có thể nói năm thánh này sẽ diễn ra với ba nhân vật, thánh Faustina hứng khởi, mẹ Teresa mẫu gương hành động, và Đức Phanxicô, người khởi xướng.
Vâng Lời Trong Năm Thánh Lòng Thương Xót
Vâng lời là một nhân đức đầy lòng thương xót (LTX). Đó là điều mà mọi người, nhất là những người thuộc thế hệ Millennials (*), cần phải biết cách ấp ủ lại.
Tôi nói “nhất là những người thuộc thế hệ Millennials”, vì tôi là một trong số người đó, và một phần vì thế hệ của chúng ta có xu hướng tỏ ra vừa hạ cố vừa trịch thượng, nhất là đối với những người mà chúng ta bất đồng ý kiến hoặc những người có quyền trên chúng ta. Khi những người thuộc thế hệ Millennials được bảo làm điều gì đó, chúng ta dành nhiều thời gian để giải thích lý do chúng ta nghĩ mình không nên bị đòi hỏi làm điều gì đó chứ không muốn im lặng và làm điều đó.
Ngạc nhiên hơn, tôi thấy những người Công giáo nói nhiều về tầm quan trọng của sự kính trọng, sự thánh thiêng, và truyền thống hơn là sự vi phạm chống lại đức vâng lời.
Giới trẻ Công giáo ngày nay khao khát Sự Thật, Vẻ Đẹp, Sự Thiện, và Cuộc Sống trật tự – mọi thứ đó đều tốt lành. Nhưng, họ lại quá đa nghi khi có điều gì đó có vẻ không đúng với dạng đặc biệt về tính thẩm mỹ Công giáo. Dù đó là sự thay đổi trong quá trình hủy bỏ, một giám mục di chuyển Nhà Tạm tới giữa nhà thờ, hoặc kêu gọi hiệp nhất những người Công giáo ly dị, phản ứng đầu tiên của người thuộc thế hệ Millennials là thường xuyên nghi ngờ, phê bình các hành động trên trái đất, chứ không ấp ủ theo cách mà Giáo hội tạo nên tình yêu và lòng thương xót của Đức Kitô.
Thật vậy, khi ước muốn và tìm kiếm sự thật, họ thường không thương xót hoặc bác ái đối với chính tồ chức có sự thật mà họ mong muốn – đó là Giáo hội. Hăng hái tìm kiếm sự thật khách quan và luân lý, thế hệ Millennials thường ngăn cản những gì có thể giúp họ phát triển tâm linh mà họ mong muốn. Một linh mục không thích giao tiếp thất bại vì cảm thấy họ xa cách mình trong cộng đoàn, một giám mục khuyến khích cởi mở với dân tỵ nạn, và một giáo hoàng khuyến khích tôn trọng môi trường luôn trở nên hứng thú đối với người bất đồng quan điểm và người không tôn trọng vì thế hệ Millennials thuộc phe luân lý khách quan.
Nhưng khi vội vàng chứng tỏ rằng Thánh lễ theo Công đồng Trentô chỉ là Thánh lễ có thể làm nên các thánh nhân ngày nay và thời đại này, những người thuộc thế hệ Millennials nhìn đúng quá khứ về các cơ hội mà Đức Kitô giới thiệu trong giáo xứ. Đức tin Công giáo là niềm tin không thoải mái, và không thành vấn đề dù bạn biết nhiều về đức tin hoặc giáo lý – hoặc trong suy nghĩ. Nếu bạn liên quan đức tin Công giáo, cuối cùng nó sẽ làm cho bạn không thoải mái. Những người Công giáo phóng khoáng có thể xử lý sự không thoải mái của bản năng giới tính đúng trật tự, nhưng những người Công giáo bảo thủ sẽ phải xử lý sự không thoải mái của lòng thương xót và sự không thoải mái khi bị chấn chỉnh. Đơn giản là vì người Công giáo bảo thủ hiểu sự tranh luận về việc bảo vệ sự sống, không biến họ thành “những đứa trẻ tốt”, những người không bao giờ bị sửa sai hoặc bị trừng phạt. Thật vậy, mọi người Công giáo phải học cách cởi mở theo cách thức của Giáo hội, nếu không thì sẽ có nguy cơ trở nên các Pha-ri-sêu thời đại mới: Kêu gọi các linh mục và giám mục vì “không làm đúng”, trong khi họ tự khen ngợi và chúc mừng vì họ biết nhiều hơn các linh mục ngớ ngẩn kia!
Người Pha-ri-sêu đứng thẳng, nguyện thầm rằng: “Lạy Thiên Chúa, xin tạ ơn Chúa, vì con không như bao kẻ khác: tham lam, bất chính, ngoại tình, hoặc như tên thu thuế kia. Con ăn chay mỗi tuần hai lần, con dâng cho Chúa một phần mười thu nhập của con. Còn người thu thuế thì đứng đằng xa, thậm chí chẳng dám ngước mắt lên trời, nhưng vừa đấm ngực vừa thưa rằng: “Lạy Thiên Chúa, xin thương xót con là kẻ tội lỗi. Tôi nói cho các ông biết: người này, khi trở xuống mà về nhà, thì đã được nên công chính rồi; còn người kia thì không. Vì phàm ai tôn mình lên sẽ bị hạ xuống; còn ai hạ mình xuống sẽ được tôn lên” (Lc 18:11-14).
Thiếu đức vâng lời làm cho chúng ta không ấp ủ sự đầy đủ của Giáo huấn Giáo hội vì nó làm cho chúng ta cảm thấy khó chịu và phải vật lộn với những gì Chúa yêu cầu chúng ta ngay trong sự thử thách về giáo sĩ này (giáo hoàng, giám mục hoặc linh mục). Không tuân phục những người nhân danh Đức Kitô, làm sao chúng ta có thể phát triển đức vâng lời đối với chính Đức Kitô? Được lời lãi cả thế gian mà mất linh hồn thì có ích lợi gì? Hiểu biết giáo lý này, chúng ta sẽ thấy sự không thoải mái là cách Đức Kitô thử thách chúng ta để trở nên người tốt lành hơn và khôn ngoan hơn.
Vâng lời là nhân đức của LTX, và là điều nên được thực hiện hơn bao giờ hết, trong Năm Thánh LTX này. Vâng lời linh mục, giám mục, hoặc giáo hoàng, bạn cảm thấy thất vọng, vậy bạn phải có LTX đối với người đó. Nếu bạn phát triển LTX với họ, bạn cần phát triển lòng khiêm nhường khi bạn bắt đầu hiểu đúng theo trật tự của mọi vật. Trong cuốn “Roses Among Thorns” (Hoa Hồng Giữa Bụi Gai), Thánh GM Phanxicô Salê cho biết: “Đức khiêm nhường nhìn thấy điều mà chúng ta gặp rắc rối vì sự bất toàn của chúng ta, vậy tại sao chúng ta nên hoàn hảo hơn tha nhân? Tại sao chúng ta thấy lạ khi người khác bất toàn khi chính chúng ta cũng bất toàn? Đức khiêm nhường cho chúng ta một trái tim mềm mại đối với cả người hoàn hảo và người bất toàn: tôn trọng đối với người hoàn hảo và cảm thông đối với người bất toàn. Đức khiêm nhường làm cho chúng ta chấp nhận đau khổ bằng sự hạ mình, vì biết mình đáng chịu vậy, và chấp nhận điều tốt với lòng biết ơn, vì biết mình không đáng được vậy”. Điều này không giống LTX sao? Nhưng làm sao chúng ta khiêm nhường nếu chúng ta không tự hạ mình mà vâng lời giáo quyền với lòng tôn kính Thiên Chúa, công việc của Ngài và Giáo hội của Ngài?
Có thể có lúc gặp thử thách vì sự bê bối. Chắc chắn vẫn có những giáo sĩ xấu và những thời điểm xấu trong Giáo hội. Chắc chắn có những cuộc tranh luận và sự bất đồng ý kiến. Tuy nhiên, mọi thứ phải được bảo đảm sau khi đã cầu nguyện nghiêm túc và khiêm nhường thực sự. Chúng ta không được thử thách thử thách giáo quyền vì kiêu ngạo hoặc không thoải mái. Khi chúng ta đối diện với giáo huấn mà chúng ta cho là không phù hợp, chúng ta phải tự xem lại chính mình. Nghĩa là chúng ta không thể nói “Giáo hội sai!” mà phải khiêm nhường tự nhận là “tôi sai”. Chúng ta hãy nhìn vào các giáo huấn và tự hỏi xem Thiên Chúa có thể kêu gọi chúng ta phát triển như thế nào. Chúng ta đừng sợ vì giáo hoàng đã tuyên bố rằng chúng ta nên phục vụ người nghèo tốt hơn! Lời động viên “Đừng sợ!” dành cho giáo hoàng tiên khởi là Thánh Phêrô, đá tảng mà Giáo hội được xây dựng và chính Hỏa ngục cũng không làm gì được. Sự sợ hãi là phát xuất từ ma quỷ, chúng chỉ muốn chúng ta gieo sự chia rẽ trong Giáo hội của Đức Kitô. Đừng để chúng lợi dụng bạn, nhưng hãy nguyền rủa chúng và ấp ủ giáo huấn của Chúa, cảm tạ Chúa vì Ngài nhân từ và muôn đời Ngài vẫn trọn lòng thương xót.
Trong Năm Thánh LTX này, chúng ta hãy tập trung xây dựng Nước Chúa trên thế gian này để người khác có thể nhận biết, yêu mến, và phụng sự Ngài. Chúng ta hãy ấp ủ đức vâng lời đã bị bỏ quên lâu nay, vì thiếu vâng lời mà Ông Bà Nguyên Tổ rời xa Thiên Chúa, khiến cho Martin Luther tới sự diệt vong, đưa thế giới tới tình trạng chia rẽ và lầm lẫn. Thật vậy, chúng ta cần vâng lời Giáo hội, biết sống khiêm nhường đúng đắn, và mở rộng lòng đón nhậ Hồng ân tuôn trào từ Thánh Tâm Thương Xót của Thiên Chúa.
TRẦM THIÊN THU (Chuyển ngữ từ IgnitumToday.com)
(*) Năm 2015 là năm “bùng nổ” của thế hệ Millennials – từ ngữ dùng để chỉ thế hệ đầu tiên lớn lên với các phương tiện truyền thông xã hội. Đây là những người ở độ tuổi từ 18 – 35, họ có thể chỉ mới là sinh viên năm nhất hoặc có thể là người đã đi làm được vài năm.
Không giống như những thế hệ đi trước, thế hệ Millennials được tiếp cận nhiều hơn với công nghệ và phương tiện truyền thông xã hội, số còn trẻ thì tiếp tục lớn lên song song với sự phát triển của kỹ thuật số, số còn lại lớn tuổi hơn thì đã gia nhập vào lực lượng lao động. Thế hệ Millennials phần lớn đang sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội để kết nối với nhau và điều này cũng làm cho các thương hiệu trở nên gần gũi với họ hơn.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét