10 Điều không nên nói

Người xưa nói: “Miệng có thể nói lời đẹp như hoa hồng, miệng cũng có thể nói lời độc như gai”.
Ông bà thường dạy: “Phải học ăn, học nói”. Ăn bậy cũng chết, nói bậy cũng tiêu. Ăn thực phẩm độc hại thì chết đã dễ hiểu, nhưng nói không đúng chỗ, không đúng lúc, không đúng người, không đúng sự thật v.v. cũng có thể mang đến tai họa. Khẩu đức tốt mới có thể gặp vận may tốt, vận may tốt mới có thể thành tựu. Không nên nói lời ác độc, không nói xấu người khác, không nói sai sự thật ... Đây là cách tu dưỡng mà mọi người nên có.
“Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy”: Một lời nói ra, bốn ngựa khó đuổi: Có nghĩa là Một lời nói ra dù bốn ngựa có chạy nhanh đi chăng nữa cũng không đuổi kịp. (Ý nói lời nói đã nói ra thì không thể thay đổi được). Vậy hãy tập để bỏ được 10 cách nói chuyện tệ hại dưới đây để có thể mang những điều tốt đẹp đến cho người và cho mình.
1. Bỏ đa ngôn (bỏ nói nhiều)
Bệnh từ miệng mà vào, họa từ miệng mà ra. Nói chuyện không nên nói quá nhiều. Trong Mặc Tử có ghi, học trò tên Cầm hỏi Mặc Tử: “Nói nhiều có ích lợi không?”
Mặc Tử trả lời: “Con cóc, con ếch, cả ngày lẫn đêm đều kêu không ngừng, kêu đến khô mồm mỏi lưỡi, nhưng không có ai để tâm đến tiếng kêu của nó cả. Sáng sớm nhìn thấy con gà trống đó, gáy đúng giờ vào lúc bình minh, trời đất đều chấn động (mọi người đều thức dậy sớm). Nói nhiều thì có ích lợi gì chứ? Chỉ có lời nói được nói ra trong tình huống hợp thời cơ mới có tác dụng thôi .”
Mặc Tử muốn nói với chúng ta, lời không cần nhiều, người biết nói chuyện luôn nói những lời thích đáng vào thời cơ thích đáng.
2. Bỏ khinh ngôn (bỏ lời nói dễ dãi)
Lời nói không thể dễ dãi, nếu có thể thay đổi lời đã nói thì chi bằng không nói. Cũng không được hứa dễ dàng, nếu hứa rồi lại thay đổi thì chi bằng đừng hứa. Gặp chuyện đừng tùy tiện phát ngôn, cũng đừng dễ dàng hứa hẹn với người khác để khỏi mất chữ tín.
3. Bỏ cuồng ngôn (bỏ lời nói ngông cuồng)
Không biết mà nói bậy nói càn. Nói bậy nói càn thường sẽ phải hối hận. Sơn Âm Kim tiên sinh thời nhà Thanh từng nói: “Làm người hành sự đừng ngông cuồng, họa phúc sâu dày tự gánh chịu”. Ngông cuồng hay khiêm tốn, điều này trực tiếp liên quan đến họa-phúc của một người. Cái mà con người thể hiện trước mặt người khác không gì khác hơn lời nói và hành vi, mà lời nói thì lại trực tiếp nhất, cho nên nói chuyện kỵ nhất là lời ngông cuồng. Cuồng ngôn sẽ gây chú ý, gây căm ghét, và rất dễ gây ra tai họa.
4. Bỏ trực ngôn (bỏ lời nói thẳng thừng)
Không nên nói thẳng không che đậy mà không nghĩ đến hậu quả, nếu không sẽ gây ra phiền toái. Lời thẳng thắn cũng cần phải khéo léo, không thể nói lạnh lùng như băng, cũng cần phải nghĩ đến sự tự tôn của người khác.
5. Bỏ tận ngôn (bỏ nói lời cạn kiệt)
Nói chuyện phải súc tích, đừng nói mà không chừa đường lui. Biết hết cũng không cần nói hết, chừa chút đường lui cho người khác, để chút khẩu đức cho chính mình. Trách người không cần trách khắt khe, khoan dung với người khác một chút cũng chính là cho mình một phần linh động, một đường lui.
6. Bỏ lậu ngôn (nói lộ chuyện)
Không được tiết lộ cơ mật. Sự dĩ mật thành, ngôn dĩ lậu bại (chuyện thành do giữ bí mật, nói lộ chuyện dễ gây ra thất bại). Đối với chuyện của người khác, tuyệt đối không được tiết lộ, đây là vấn đề nhân phẩm và nguyên tắc làm người, nó cũng dễ gây ra hậu quả nghiêm trọng. Khi sự việc vẫn chưa thể chắc chắn, cũng không được nói những lời quả quyết có thể gây ra ảnh hưởng không tốt, khiến người khác cảm thấy phù phiếm và hà khắc.
7. Bỏ ác ngôn (lời nói ác độc)
Không nói những lời vô lễ và độc ác để làm tổn thương người khác. Người xưa nói, “Đao cắt dễ lành, ác ngôn khó tan”. Sự tổn thương bạn gây ra trong tâm gan người khác còn đau đớn hơn vạn lần vết thương gây ra trên thân thể.
8. Bỏ căng ngôn (lời nói kiêu căng)
Căng chính là tự đại, tự cho mình là đúng. Lão Tử nói:“tự phạt giả vô công, tự căng giả bất trưởng”. Người tự mình khoe tài sẽ làm mất hết công lao, người tự đề cao bản thân sẽ không có tiến bộ. Người nói lời kiêu căng thì là vô tri, dù là loại nào thì cũng đều bất lợi với sự trưởng thành của chính mình, và cũng dẫn đến sự chán ghét của người khác. Thần Hàm Quang cuối nhà Minh đầu nhà Thanh có nói: “Tự khiêm tắc nhân dũ phục, tự khoa tắc nhân tất nghi” (tự khiêm tốn người khác phải phục, tự khen mình người khác chắc chắn nghi ngờ). Nói chuyện, không nên kiêu ngạo tự mãn, tự cho mình là đúng. Tự kiêu tự khen, là biểu hiện của thiếu bồi dưỡng phẩm tính và thiếu tự tin.
9. Bỏ sàm ngôn (lời nói bịa đặt)
Sàm ngôn chính là nói những lời chê bai, những lời không tốt đằng sau lưng người khác gây ly gián, nghi kị. Người xưa cho rằng, những người nói lời sàm ngôn đều là tiểu nhân. Triết gia Vương Sung thời Đông Hán từng nói: “Sàm ngôn thương thiện, thanh dăng ô bạch” có nghĩa là không nên nói xấu sau lưng người khác bởi nó sẽ làm cho mọi người đều không được yên.
10. Bỏ nộ ngôn (bỏ lời nói tức giận)
Lúc tức giận không nên nói gì cả, vì lời nói được nói ra lúc nóng giận thường không được suy xét kỹ lưỡng dễ khiến sẽ làm tổn thương mình và người khác.

Bạn thân mến,
Trên dòng đời, có khi bạn cảm thấy mình gặp nhiều thất bại. Có những thất bại ê chề chợt làm bạn hụt hẫng. Cũng có những thất bại nhai nghiến cuộc đời bạn mãi khôn nguôi. Bạn gặng hỏi bản thân mình: Thất bại là thắng hay thua?
Bạn gặp thất bại vì trước đó bạn đã đặt ra quá nhiều chỉ tiêu cho mình phải đạt được. Hay có khi bạn đang ảo tưởng về năng lực của bản thân chăng. Cũng có lúc bạn quên ngồi lại để suy tính thật kĩ lưỡng trước khi hành động. Vì thế nên bạn đã thất bại… Hừm ừm… Và bạn coi mình là kẻ thua cuộc.
Không sao đâu bạn ! Nếu bạn biết nhìn vào thất bại một cách tích cực, bạn có thể hoán chuyển thế cờ đấy. Bạn sẽ là người thắng cuộc. Bạn té xuống giữa dòng đời khi đang hăm hở chạy đua mà quên mất mình là ai. Cú té ấy là lúc để bạn nghỉ ngơi, để hồi tâm, để xét duyệt lại những gì bạn đã làm mà rút ra kinh nghiệm cho bản thân, và còn để chuẩn bị cho chặng đường dài phía trước nữa. Có như vậy, bạn mới có thể đứng dậy bước tiếp, bước chắc. Thất bại là lúc bạn chiến thắng tính kiêu căng ngạo nghễ với đời và với người để sống khiêm tốn hơn. Thất bạn dạy bạn vượt qua thái độ chủ quan và ỷ vào sức mình mà quên mất Ơn Chúa, quên tìm sự trợ giúp của bạn bè người thân. Thất bại cho bạn cơ hội tập kìm chế bản thân, không ganh tị và gây hấn với người khác. Thất bại còn là cơ hội để bạn chiến thắng con người yếu đuối và nhát đảm, nhờ đó bạn sống mạnh mẽ hơn và quyết liệt hơn. Và cuối cùng, trong khi thất bại, bạn mới thực sự biết quý trọng tình bằng hữu, tình huyết nhục của những con người đang ở bên bạn, đang lo lắng động viên và cùng cầu nguyện với bạn.
Như vậy, thất bại là thắng chứ đâu phải là thua bạn nhỉ. Và ai nhìn thất bại là tuyệt vọng, là mất hết, người ấy mới thực sự là kẻ thua cuộc. Đời sống từng ngày của họ sẽ giống như cỗ máy nhai nghiến cuộc đời họ. Họ cứ nằm mãi trong nỗi đau và sống cho qua ngày đoạn tháng. Họ vểnh tai nghe tiếng đời buồn khổ, vểnh tim để quằn quặn đau thương, và lên tiếng trách than đời, trách than mình. Bạn thân mến, điều quan trọng hơn cả là họ biết dùng lý trí để vượt qua cảm xúc, biết tìm ý chí để vực lên và biết khơi dậy tình yêu để chiến thắng.
Vâng, tình yêu là cao cả nhất. Dù khi ấy cuộc đời có từ chối bạn, hãy còn có Thiên Chúa đang yêu thương bạn. Ngài là Đấng yêu thương và thành tín. Hãy nhìn chung quanh bạn coi ! Ngài đang gửi đến cho bạn “những chiếc phao cứu trợ” hữu hiệu nhất. Ngài không bỏ rơi bạn đâu! Kế hoạch của Ngài là cuộc đời bạn đó. Bằng chứng là Chúa Giê-su làm người để cứu đời bạn từ những tối tăm của phận người. Đấng ấy đang chờ mong bạn điều gì? Vâng, đứng lên và tiếp tục bước đi nào…
Hãy tin tưởng và nhìn vào đời bạn bằng tình yêu của Chúa…
Thay đổi cách nhìn sẽ làm thay đổi phép toán đời bạn đó: THẤT BẠI = THẮNG.

BẠCH QUANG